Konstal 105NWr

Tramwaje typu 105Na od lat 90 przechodziły różne modyfikacje. Specjalizowały się w nich między innymi zakłady remontowe MPK przy ul. Legnickiej, a później wydzielona ze struktur miejskiego przedsiębiorstwa, firma Remonty i Modernizacje Tramwajów „Protram” Wrocław.

O ile poprzednie modernizacje ograniczały się głównie do zmian technicznych, o tyle modernizacje typu „105Na/105NWr” przeprowadzone po raz pierwszy w roku 2002 przez firmę Protram wprowadziły również zmiany w wyglądzie zewnętrznym tramwaju.

Usunięto jedną parę drzwi i zmieniono ich typ na odskokowo-wychylne typu IGE, wyposażone w dodatkowe prowadnice wychylające drzwi na zewnątrz wagonu. Likwidacja jednej pary drzwi miała na celu zwiększenie sztywności i wytrzymałości konstrukcji wagonu, poprawę skuteczności ogrzewania i zwiększenie liczby siedzeń do 22, kosztem niewiele pogorszonych warunków wymiany pasażerskiej. Pozostawiono starego typu napęd, z rozruchem oporowym, lecz z zastosowaniem przetwornicy statycznej opartej na tranzystorach IGBT, zamiast wirującej, w której silnik prądu stałego jest zamontowany na wspólnym wale z prądnicą wytwarzającą napięcie 40V. Na wagonach montowano również lampę doświetlającą ostatnie drzwi wagonu. Drugi wagon pozbawiony został kabiny motorniczego.

  

Zastosowano tutaj elementy wykonane z laminatów poliestrowo-szklanych z „Bieramotu”, lampy przednie z samochodów ciężarowych MAN F2000¹. Początkowo elementy kompozytowe ograniczały się tylko do frontów wagonów, jednak z czasem zaczęto też montować dachowe osłony ze względów estetycznych. Usunięto jedną parę drzwi i zmieniono ich typ na odskokowo-wychylne, jednak zastosowano tu typ IGE, zamiast IFE z opóźnionym zamykaniem. Przy okazji usunięto dwa siedzenia na przeciwko drugich drzwi, wydzielając miejsce dla osób stojących i wózków dziecięcych i zaczęto montować nowego typu siedzenia, w zależności od okresu modernizacji, montowano różnego ich rodzaje. Zmieniono typ pantografów, z typu OTK-1 opuszczanego za pomocą sznurka, na rzecz połówkowego, początkowo typu OTK-2, jednak z czasem zmieniając go na Stemmann Fb700 wyposażone w automatyczny system opuszczania i podnoszenia, jednocześnie zachowywano ręczne opuszczanie drugiego pantografu w składzie (w wagonie doczepnym). Całkowicie zmieniono pulpit motorniczego usprawniając ergonomię sterowania tramwajem i integrując dotychczas dostawiane elementy – pilota do zwrotnic, sukcesywnie dołączany do tramwajów urządzenie radiostacji w systemie TETRA, czy sterownik systemu informacji pasażerskiej BUSE. Z czasem zamiast BUSE zaczęto montować system informacji pasażerskiej ELMAR-SERWIS, charakteryzujący się trójkolorowymi wyświetlaczami wewnętrznymi, a ostatecznie oba te systemy zastąpiono odpowiednikami firmy PIXEL, model KPP-2, lub ten sam sterownik firmy SiMS. W kolejnych modyfikacjach modernizacji typu 105NWr, w szafie aparatowej w kabinie motorniczego zaczęto montować przycisk załączania baterii, ułatwiający szybsze rozłączenie zasilania pokładowego tramwaju. Zachowano jednocześnie pierwotną dźwignię na tylnym pomoście służącą temu samemu celowi, lecz w nowszej wersji zaczęto jej używać wyłącznie awaryjnie. W późniejszych modernizacjach tego typu, montowano również klimatyzator kabiny motorniczego. Jednymi z ostatnich przeprowadzanych zmian w tych wagonach była wymiana okien w kabinie na mniejsze, wklejane do szkieletu nadwozia. Zmiany miały na celu zmniejszenie przeszklenia kabin i poprawę warunków pracy motorniczego. Modernizacja do typu 105Na/105NWr umożliwiała ułatwioną diagnostykę awarii względem niezmodernizowanych wagonów i usprawniała znane problemy eksploatacyjne wagonów czterodrzwiowych.

Najbardziej rozbudowaną wersją tej modernizacji jest typ „105NWrMp” (tylko 2474+2475) lub czasem nazywany „105NWrAs”. Zastosowano tutaj testowo nowy rodzaj napędu – silniki asynchroniczne prądu przemiennego, zasilane przez falowniki IGBT firmy Medcom, a także zastosowano nowy ręczny zadajnik jazdy. Cały system napędu wraz z elementami wnętrza został z powodzeniem zaadaptowany w nowym tramwaju typu 204WrAs, wyprodukowanym przez zakłady Protram, który ideowo odpowiada tramwajowi typu 105NWrMp, z lepszym uszczelnieniem wnętrza, a przede wszystkim z belką grzbietową pozbawioną obejścia na rozrusznik, co umożliwiło dalszy rozwój tej konstrukcji. Niestety konstrukcja, tak jak protoplasta, obarczona wadą w postaci wysokiej podłogi na całej długości wagonu.

We wszystkich eksploatowanych tramwajach typu 105Na i ich modernizacjach montowano z czasem kasowniki elektroniczne firmy Mikroelektronika oraz PIXEL na licencji ww., później również biletomaty mobilne z drukarką, (w wagonach typu 105Na wymuszały demontaż jednego siedzenia), ostatecznie zastąpione kasownikami EMtest z funkcją zakupu biletów. W żadnym wagonie typu 105Na i jego modernizacjach nie zamontowano piasecznicy – urządzenia zmniejszającego poślizg wózków na szynach.

 

Wagony typu 105Na przed laty kursowały nie tylko w składach dwóch, czy trójwagonowych, lecz także jako wagony solo, jednak zaniechano tego rozwiązania z powodu problemów z hamowaniem, m.in. z przyczyny braku piasecznicy. Wiele razy jednak zestawiano składy wahadłowe złożone z wagonów złączonych ze sobą tyłem. Taki skład był przystosowany do ruchu dwukierunkowego, ale eksploatacji pasażerskiej jednocześnie tylko w wagonie z peronem przystankowym ustawionym zgodnie do strony drzwi. Zdarzały się zestawienia wahadłowe trzech wagonów, w tym dwóch ustawionych w tym samym kierunku, zaś ostatni odwrócony służył tylko przy zmianie kierunku jazdy, sam nie będąc dostępny dla pasażerów. Częściej jednak zestawiano po prostu dwa wagony odwrócone tyłem. Takie składy wahadłowe używano podczas remontów, na odcinkach torowisk odciętych od reszty sieci tramwajowej. W wagonach czterodrzwiowych zmieniano wówczas obudowy świateł pozycyjnych na czerwone w całym składzie. W wagonach typu 105NWr, które były zestawiane jako wahadło, montowano w kabinach motorniczego dodatkowe światła czerwone i hamowania w technologii LED.
Tramwaje typu 105Na, 105NWr i 105NWrMp są sukcesywnie wycofywane z eksploatacji.

Przypisy:

¹ – Historia MPK we Wrocławiu http://www.mpk.wroc.pl/ (dostęp 2007r.)

Zdjęcia w Fotogalerii Transportnews:
Zdjęcia tramwajów Konstal 105Na/105NWr
Zdjęcia wnętrz tramwajów 105Na/105NWr